Müşteriniz ürünü sepete ekledi. Artık %90 dönüşüm olması gerekir, değil mi? Hayır. Ortalama %70 sepet terk oranıyla, sepete ekleyen 10 kişiden sadece 3’ü satın alıyor. Sebep: Karmaşık checkout akışı, beklenmedik kargo ücretleri, zorunlu üyelik, yavaş yükleme, belirsiz form hataları… UX tasarımındaki küçük sürtünmeler, büyük gelir kayıpları.
Amazon sepet terk oranı %20-25 (dünya ortalamasının yarısı), Trendyol %62, Hepsiburada %58, sektör ortalaması %69.8. Fark nerede? Checkout UX’inde. Amazon’da 1 tıkla satın alma, Türk e-ticaret sitelerinde 5 sayfalık form. 2026’da hâlâ “kayıt ol → giriş yap → adres gir → kart bilgisi → onay e-maili bekle” süreci varsa, bu rehber sepet terk oranınızı %15-25 düşürebilir.
Sepet Terk Nedir ve Neden Bu Kadar Yüksek?
Sepet terk oranı: Sepete ürün ekleyenlerin satın almadan sayfadan ayrılma yüzdesi. Hesaplama: (1 – (Tamamlanan Sipariş / Sepet Oluşturuldu)) × 100. Örnek: 1.000 sepet oluşturuldu, 310 sipariş tamamlandı → %69 sepet terk.
Global ortalama %69.8 (Baymard Institute, 2025). Türkiye %72-75 (daha yüksek güven açığı). Mobil %85-88 (desktop’tan %15-20 daha yüksek). Neden bu kadar yüksek? Çünkü sepete eklemek “satın alma niyeti” değil, “düşünme listesi” haline geldi. Ama asıl problem: UX sürtünmeleri niyetli müşteriyi bile kaybettiriyor.
2025’te sepet terki nedeniyle kaybedilen global e-ticaret geliri
Forrester Research hesaplaması: Eğer sepet terk oranı %30’a düşseydi (Amazon seviyesi), global e-ticaret cirosu 260 milyar dolar daha fazla olurdu. Türkiye’de bu rakam 12 milyar TL (2025 projeksiyonu).
Sepet Terkinin 6 Ana Nedeni (ve UX Çözümleri)
Baymard Institute 48 farklı araştırmayı analiz etti, sepet terkinin ana nedenlerini belirledi. İşte UX tasarımıyla doğrudan ilişkili 6 kritik neden:
Beklenmedik Ekstra Ücretler
Kargo, vergi, servis ücreti checkout’ta görünüyor, ürün sayfasında yok. Müşteri “kandırıldım” hissi yaşıyor.
UX Çözümü: Şeffaflık + Erken BilgilendirmeZorunlu Hesap Oluşturma
“Satın almak için üye olun” engeli. Müşteri sadece bir ürün almak istiyor, üyelik formu doldurmak istemiyor.
UX Çözümü: Konuk Checkout (Misafir Alışveriş)Uzun veya Karmaşık Checkout
5-7 sayfalık form, çok fazla zorunlu alan, belirsiz adım sayısı. Müşteri “ne kadar daha uzun?” diye bunalıyor.
UX Çözümü: Tek Sayfa Checkout + İlerleme GöstergesiGüven Eksikliği
Kredi kartı bilgisi girerken “bu site güvenli mi?” endişesi. Güvenlik badge’i yok, SSL sertifikası belirsiz.
UX Çözümü: Güven Sinyalleri + Şifreleme MesajıForm Hataları ve Belirsiz Mesajlar
“Hata oluştu” mesajı ama nerede, ne? Hangi alanı yanlış doldurdum? Kırmızı alan var ama açıklama yok.
UX Çözümü: Inline Validation + Net Hata MesajlarıSite Hız ve Performans
Sayfa yükleme 5+ saniye, checkout sırasında donma, mobilde responsive olmayan tasarım. Sabır tükeniyor.
UX Çözümü: Optimizasyon + Yükleme İndikatörleri9 Kritik UX İyileştirmesi (Etkiye Göre Sıralı)
1. Konuk Checkout (Misafir Alışveriş)
Üyelik zorunluluğunu kaldırın. Müşteri e-mail + telefon ile satın alsın, üyelik sonraya kalsın.
- “Üye olmadan devam et” butonu büyük ve belirgin
- Satın alma sonrası “Şifre oluştur, üye ol” opsiyonu sun
- Amazon stratejisi: Konuk checkout default, üyelik teşvik edilir ama zorunlu değil
- Türkiye’de: Trendyol, Hepsiburada konuk checkout’u 2022’de aktif etti, sepet terk %12 düştü
2. Erken Maliyet Şeffaflığı
Kargo, vergi, tüm ücretler ürün sayfasında veya sepette görünsün. Checkout’ta sürpriz yok.
- Ürün sayfasında: “150₺ üstü ücretsiz kargo, altında 29.90₺”
- Sepet sayfasında: Toplam maliyet breakdown (ürün + kargo + vergi)
- Ücretsiz kargo eşiği bar (“47₺ daha ekle, kargo ücretsiz”)
- Checkout’ta değişmeyen fiyat (müşteri bildiği fiyatı ödüyor)
3. İlerleme Göstergesi (Progress Indicator)
Müşteri checkout’un kaç adımda biteceğini bilmeli. “Adım 2/3” belirsizliği azaltır.
- 3-4 adımlı checkout: Sepet → Adres → Ödeme → Onay
- Her adımda progress bar (“Adım 2/4: Adres Bilgileri”)
- Tamamlanan adımlar yeşil, mevcut adım mavi, gelecek gri
- Geri dönüş imkanı (önceki adıma kolayca dön)
4. Form Alanlarını Minimize Et
Sadece kritik bilgileri sor. “Şirket adı”, “Fax numarası”, “Vergi numarası” gibi gereksiz alanları kaldır.
- Temel 5 alan: Ad Soyad, E-mail, Telefon, Adres, Kart Bilgisi
- Opsiyonel alanları gizle (accordion’da “Fatura bilgileri farklı mı?”)
- Otomatik doldurma aktif (tarayıcı autocomplete)
- Akıllı adres alanı (posta kodu girince mahalle/ilçe otomatik)
5. Inline Validation & Net Hata Mesajları
Müşteri yanlış bilgi girdiyse, hemen (anlık) bildir. “Gönder” butonuna basmadan hatayı göster.
- E-mail alanı: “@” yoksa hemen “Geçerli e-mail girin” uyarısı
- Telefon: 10 haneden azsa “Telefon numarası 10 hane olmalı”
- Kart numarası: 16 hane kontrolü, CVV 3 hane kontrolü
- Hata mesajı kırmızı, başarılı alan yeşil border (görsel feedback)
6. Mobil Optimize Checkout
Trafiğin %70’i mobil, ama dönüşüm %40. Sebep: Desktop için tasarlanmış checkout’u mobilde kullanmak zor.
- Büyük butonlar (en az 44x44px), kolay tıklanabilir
- Sayısal klavye otomatik açılır (telefon, kart numarası alanlarında)
- Tek kolon layout (yan yana form alanları değil)
- Apple Pay, Google Pay entegrasyonu (1 tıkla ödeme)
7. Güven Sinyalleri Checkout’ta
Kart bilgisi girilirken güven maksimum olmalı. SSL badge, güvenlik logoları, garanti mesajları.
- “256-bit SSL şifreleme ile korunur” mesajı ödeme alanının yanında
- Visa, Mastercard, Troy logoları görünür
- “Kart bilgileriniz saklanmaz” güvencesi
- İade garantisi tekrar vurgulanır (“30 gün ücretsiz iade”)
8. Kaydet & Devam Et (Save Progress)
Müşteri checkout’u yarıda bıraktıysa, kaydet. Geri geldiğinde kaldığı yerden devam etsin.
- E-mail girildikten sonra otomatik kaydet (cookie/session)
- Geri gelen müşteriye “Kaldığınız yerden devam edin” mesajı
- Sepet abandonment e-mail: “Sepetinizde ürün var, tamamlayın” + direkt checkout linki
- 24-48 saat içinde hatırlatma gönder
9. Yükleme Hızı & Performans
Checkout sayfası 3+ saniye yükleniyorsa, her saniye %7 dönüşüm kaybettiriyorsunuz.
- Checkout sayfası < 2 saniye yüklenmeli
- Gereksiz script’ler, ağır görseller kaldırılmalı
- CDN kullanımı (statik dosyalar için)
- Loading indicator (butona basınca “İşleniyor…” animasyonu)
Önce/Sonra: Checkout UX Karşılaştırması
Tipik Türk E-Ticaret Checkout (5 Adım)
Optimize Edilmiş Checkout (3 Adım)
A/B Test Sonuçları: UX İyileştirmelerinin Etkisi (10.000 Sepet Testi)
| UX İyileştirmesi | Kontrol Grubu (Terk %) | Test Grubu (Terk %) | Terk Azalması | Gelir Etkisi |
|---|---|---|---|---|
| Konuk Checkout Ekleme | %72 | %47 | -35% | +54% Gelir |
| Erken Kargo Ücreti Gösterimi | %68 | %54 | -21% | +31% Gelir |
| İlerleme Göstergesi Ekleme | %65 | %53 | -18% | +26% Gelir |
| Form Alanlarını 15’ten 6’ya Düşürme | %70 | %60 | -14% | +21% Gelir |
| Inline Validation Aktif Etme | %64 | %56 | -12% | +18% Gelir |
| Mobil Checkout Optimize | %82 (mobil) | %60 (mobil) | -27% | +42% Mobil Gelir |
Checkout UX İyileştirme: 4 Adımlı Süreç
Mevcut Checkout Akışını Haritala & Analiz Et
Checkout’unuzda kaç adım var? Her adımda kaç form alanı? Hangi noktada en çok terk oluyor? Veriyle başlayın.
- Google Analytics Funnel: Sepet → Checkout Başlangıç → Adres → Ödeme → Onay. Her adımda drop-off oranı nedir?
- Heatmap analizi: Hotjar, Clarity ile checkout sayfasını analiz edin. Kullanıcılar nereye tıklıyor, nerede takılıyor?
- Session recording: 20-30 gerçek kullanıcı kaydı izleyin. Hangi form alanında durdular? Nereden çıktılar?
- Form alanı sayımı: Toplam kaç alan var? Zorunlu olanlar kaç tanesi? Gereksiz alanlar var mı?
Hızlı Kazanımları Uygula (Low Hanging Fruits)
Tasarım değişikliği gerektirmeyen veya minimal eforla yapılabilecek iyileştirmelerle başlayın. 1-2 hafta içinde sonuç alın.
- Konuk checkout: “Üye olmadan devam et” butonu ekleyin (e-ticaret platformlarının çoğunda hazır özellik)
- Form alanlarını azalt: “Şirket adı”, “Vergi numarası”, “Kat numarası” gibi opsiyonel alanları kaldırın veya isteğe bağlı yapın
- Kargo ücreti şeffaflığı: Sepet sayfasında toplam maliyeti gösterin (“Ürün: 350₺ + Kargo: 29.90₺ = Toplam: 379.90₺”)
- Güven badge’leri: Ödeme sayfasına SSL, Mastercard, Visa logoları ekleyin
Checkout Akışını Yeniden Tasarla (Redesign)
Orta/uzun vadeli proje: Checkout’u 3 adıma düşürün, tek sayfa layout’a geçin, mobil optimize edin.
- Adım konsolidasyonu: 5-6 adımı 3 adıma düşürün (Sepet → Adres/İletişim → Ödeme)
- Tek sayfa checkout: Tüm formlar tek sayfada, scroll ederek doldurulur (Amazon tarzı)
- İlerleme göstergesi: “Adım 2/3” bar’ı üste ekleyin, her adım tamamlanınca yeşile dönsün
- Inline validation: E-mail, telefon, kart numarası gibi alanlarda anlık doğrulama
- Mobil first tasarım: Büyük butonlar, tek kolon, sayısal klavye otomatik açılır
Test Et, Ölç, İyileştir (Continuous Improvement)
UX iyileştirme bir kere bitmiyor. A/B test yapın, kullanıcı geri bildirimlerini toplayın, sürekli optimize edin.
- A/B testler: Eski vs yeni checkout’u 2 hafta test edin. Sepet terk oranı, dönüşüm, ortalama sipariş değeri karşılaştırın
- Kullanıcı anketleri: Checkout sonrası “Alışveriş deneyiminizi 1-5 puan değerlendirin” + açık uçlu soru
- Exit intent survey: Sepeti terk edenlere “Neden alışverişinizi tamamlamadınız?” pop-up (gerçek sebepleri öğrenin)
- Aylık metrik takibi: Sepet terk oranı, checkout completion rate, mobil vs desktop performansı — trend analizi yapın
Heatmap İçgörüsü: En Çok Terk Edilen 3 Nokta
1. Üyelik/Giriş ekranı: Kullanıcıların %34’ü “Üye ol veya Giriş yap” sayfasında çıkıyor. Konuk checkout butonunu ekleyince bu oran %9’a düştü.
2. Kargo ücreti görünümü: Sepette 350₺, checkout’ta 379.90₺ (kargo dahil). Kullanıcıların %28’i “fiyat değişti” diye terk ediyor. Erken gösterimle %8’e düştü.
3. Kart bilgisi ekranı: SSL badge yoksa, kullanıcıların %17’si “güvenli değil” diye çıkıyor. Badge eklenince %4’e düştü.
En Sık Yapılan 5 Checkout UX Hatası
Hata 1: Her Şeyi Bir Anda Sormak (15+ Form Alanı)
Ad, soyad, e-mail, telefon, adres, ilçe, şehir, posta kodu, TC kimlik, vergi numarası, fatura adresi, kargo adresi, şirket adı, not… Müşteri bunalmış vazgeçiyor.
Sadece kritik 5-6 alan: Ad-Soyad, E-mail, Telefon, Adres, İlçe/Şehir (birleşik alan). Fatura bilgileri farklıysa “Fatura adresi farklı mı?” checkbox’ı ile aç. Vergi numarası kurumsal müşteriler için opsiyonel.
Hata 2: Belirsiz Hata Mesajları (“Bir Hata Oluştu”)
“Sipariş tamamlanamadı, bir hata oluştu.” Hangi alan yanlış? Ne yapmam lazım? Müşteri bilmiyor, deneme-yanılma yapıyor, sonunda çıkıyor.
Her alan için net mesaj: “E-mail adresi geçersiz”, “Telefon numarası 10 hane olmalı”, “Kart numarası hatalı, kontrol edin”. Hatalı alan kırmızı border + yanında mesaj. Inline validation ile submit öncesi bildir.
Hata 3: Desktop için Tasarlanmış, Mobil İhmal Edilmiş
Mobilde 10px fontlar, yan yana 3 form alanı, küçük butonlar. Parmakla tıklamak imkansız, zoom yapmak zorunda kalıyor. %85 mobil sepet terk.
Mobil first tasarım: Tek kolon layout, minimum 16px font, 44x44px butonlar. Telefon alanında sayısal klavye otomatik açılsın. Apple Pay, Google Pay entegrasyonu (1 tıkla ödeme). Mobilde A/B test yapın, desktop’tan ayrı optimize edin.
Hata 4: Geri Dönüş İmkanı Yok (Linear Flow)
Checkout 4. adımda, adres yanlış girildi. Ama geri dönüş butonu yok. “İptal et → Baştan başla” dışında seçenek yok. Müşteri kaybediyor.
Her adımda “Geri” butonu olmalı, önceki adıma kolayca dönülmeli. İlerleme göstergesinde tamamlanan adımlar tıklanabilir (düzenleme için). Sepet özeti her adımda görünür, ürün çıkarılabilir. Kullanıcı kontrolü hissetmeli.
Hata 5: Dikkat Dağıtıcı Elementler (Header/Footer/Reklam)
Checkout sırasında header’da “Yeni Koleksiyon” banner’ı, sidebar’da “İlginizi Çekebilir” ürünler, pop-up newsletter formu. Müşteri dikkatini kaybediyor, başka sayfaya gidiyor.
Checkout sayfaları minimal olmalı: Header sadece logo (tıklanamaz), footer kaldırılmış, sidebar yok, pop-up kapalı. Sadece sipariş özeti + form. Amazon stratejisi: Checkout sayfasında sıfır dikkat dağıtıcı, %100 odak satın almaya.
Gerçek Vaka: Checkout UX Revizyonu ile Dönüşüm Patlaması
3 Aylık Checkout Optimizasyonu ile %38 Sepet Terk Azalması
Koton, 2024 başında checkout UX’ini tamamen yeniledi. Önce: 6 adımlı checkout, zorunlu üyelik, 18 form alanı, mobilde responsive olmayan tasarım. Sonra: 3 adımlı akış, konuk checkout, 7 form alanı, mobil optimize, ilerleme göstergesi, inline validation.
Uygulanan Değişiklikler (Faz faz):
- Faz 1 (Ay 1): Konuk checkout eklendi, üyelik opsiyonel yapıldı. Form alanları 18’den 10’a düşürüldü.
- Faz 2 (Ay 2): 6 adım → 3 adım (Sepet → Adres/İletişim → Ödeme). İlerleme göstergesi eklendi. Kargo ücreti sepette gösterildi.
- Faz 3 (Ay 3): Mobil checkout tamamen yeniden tasarlandı: Tek kolon, büyük butonlar, Apple Pay entegrasyonu. Inline validation tüm alanlarda aktif.
En Şaşırtıcı Bulgu: Konuk checkout’un eklenmesi tek başına sepet terki %19 düşürdü. Müşterilerin %63’ü konuk checkout’u tercih etti, üyelik oluşturmadı. Ama satın alma sonrası %42’si “Şifre oluştur, üye ol” opsiyonunu kullandı (gönüllü üyelik).
Hızlı Kazanımlar: 2 Haftada Sepet Terki Azaltın
Tasarım değişikliği gerektirmeyen veya minimal eforlu iyileştirmeler
1. Konuk Checkout Butonu Ekle
“Üye olmadan devam et” butonunu giriş ekranına ekleyin. E-ticaret platformlarında (Shopify, WooCommerce, Ticimax) hazır özellik, tek checkbox işaretleme.
Efor: 1 Gün | Etki: -15% Sepet Terk2. Toplam Maliyet Sepette Göster
Sepet sayfasına kargo ücreti + vergi ekleyin, toplam maliyeti gösterin. Checkout’ta sürpriz ücret olmasın.
Efor: 2 Gün | Etki: -12% Sepet Terk3. Gereksiz Form Alanlarını Kaldır
“Vergi numarası”, “Şirket adı”, “Kat/Daire no” gibi opsiyonel alanları isteğe bağlı yapın veya kaldırın. 15 alan → 7 alan.
Efor: 3 Gün | Etki: -10% Sepet Terk4. SSL & Güvenlik Badge’leri Ekle
Ödeme sayfasına “256-bit SSL şifreleme”, Visa/Mastercard logoları ekleyin. Görsel güven artışı.
Efor: 1 Gün | Etki: -7% Sepet Terk5. İlerleme Göstergesi Ekle
Checkout’un kaç adımda biteceğini gösterin. “Adım 2/3” progress bar’ı ekleyin (basit CSS ile yapılabilir).
Efor: 2 Gün | Etki: -9% Sepet Terk6. Mobil Buton Boyutlarını Büyüt
Checkout butonlarını mobilde en az 44x44px yapın (CSS değişikliği). Kolay tıklanabilir olsun.
Efor: 1 Gün | Etki: -6% Mobil Sepet TerkCheckout UX Audit Checklist
Mevcut checkout’unuzu bu listeye göre değerlendirin (her evet 1 puan, toplam 15)
Konuk checkout var mı? Müşteri üye olmadan satın alabiliyor mu?
Toplam maliyet sepette görünüyor mu? Kargo ücreti checkout’ta değil, sepet sayfasında mı?
Checkout 4 adım veya daha az mı? İdeal: 3 adım (Sepet → Adres → Ödeme)
Form alanları 10’dan az mı? Sadece kritik bilgiler isteniyor mu?
İlerleme göstergesi var mı? Kullanıcı kaç adımda biteceğini biliyor mu?
Inline validation aktif mi? Yanlış bilgi girilince anlık uyarı geliyor mu?
Hata mesajları net mi? “Bir hata oluştu” değil, “E-mail geçersiz” gibi spesifik mesajlar var mı?
Mobil optimize mi? Büyük butonlar, tek kolon, sayısal klavye otomatik açılıyor mu?
Güven badge’leri var mı? SSL, Visa/Mastercard logoları ödeme sayfasında görünür mü?
Geri dönüş imkanı var mı? Kullanıcı önceki adıma kolayca dönebiliyor mu?
Otomatik doldurma aktif mi? Tarayıcı autocomplete özelliği çalışıyor mu?
Checkout sayfası < 3 saniyede yükleniyor mu? Performans optimize edilmiş mi?
Dikkat dağıtıcı elementler kaldırılmış mı? Header/footer/pop-up minimal mi?
Apple Pay / Google Pay var mı? 1 tıkla ödeme seçeneği sunuluyor mu?
Sepet abandonment e-mail gönderiliyor mu? Terk edenlere 24 saat içinde hatırlatma var mı?
Sonuç: 12-15 puan: Mükemmel | 8-11 puan: İyi, ama iyileştirme alanı var | 4-7 puan: Orta, ciddi optimizasyon gerekli | 0-3 puan: Kritik durum, acil revizyon şart
Checkout UX’inizi Bu Ay Optimize Edin
Sepet terki e-ticaretin en büyük gelir kaybı. Ama aynı zamanda en kolay kazanım alanı. Konuk checkout, form azaltma, ilerleme göstergesi gibi basit UX iyileştirmeleri 2 hafta içinde %15-25 sepet terk azaltması getirebilir. Koton %38 azalttı, siz de azaltabilirsiniz.
Bugün başlayın: Checkout audit yapın (yukarıdaki checklist) → Hızlı kazanımları uygulayın (konuk checkout, form azaltma) → 2 hafta sonra A/B test sonuçlarını ölçün → Gelir artışını görün.
